το διαθεματικό σχολείο

Το σχολικό συγκρότημα σχεδιάστηκε με κεντρική ιδέα την έννοια της διαθεματικότητας1 και η μορφή του συνδέεται με το διαθεματικό εκπαιδευτικό σύστημα .Υπάρχουν ενότητες :γυμνάσιο- λύκειο- βιβλιοθήκη που συνδέονται-διαχέονται μέσω ενός ενδιάμεσου στοιχείου : προαύλιος χώρος .Ξεκινώντας από το διάγραμμα της διαθεματικότητας παράγουμε χώρο(διαγράμματα 1,2,3,4) .

Το σχολείο είναι ένα σχεδιασμένο τοπίο-που μιμείται το φυσικό- με τρεις ορθογωνικές σχεδόν αιωρούμενες πλάκες να δημιουργούν στεγασμένο χώρο.Το προαύλιο διαμορφώνεται με ισοϋψείς καμπύλες-αναφορά στη φύση- ενώ οι πλάκες εντάσσονται στον αστικό ιστό-αναφορά στην πόλη. Το “κτίριο” αποτελεί τμήμα του περιβάλλοντός του παρά το ορίζει . Έτσι , η εκπαιδευτική διαδικασία συνδέεται με τη φύση ενώ ταυτόχρονα δημιουργείται ανοιχτός δημόσιος χώρος που τόσο ανάγκη έχει η σύγχρονη πόλη . Χαρακτηριστικά του χώρου είναι η συνέχεια και η οριζοντιότητα .Οι υψομετρικές καμπύλες διαπερνούν τον εσωτερικό χώρο ενοποιώντας τον με τον εξωτερικό .

Η κίνηση είναι ελεύθερη, ωστόσο οι ισοϋψείς δημιουργούν περιμετρικές πορείες .Επίσης , η κυρτότητα του προαυλίου έλκει προς το κέντρο του οικοπέδου .

Για την επίλυση των κατόψεων έγινε ανάλυση της μεθόδου της διαθεματικής διδασκαλίας(διάγραμμα 5).Πέραν της διδασκαλίας των μεμονωμένων τμημάτων υπάρχει ανάγκη για συνδιδασκαλία . Με δεδομένες κομβικές κοινές έννοιες που διαποτίζουν όλα τα γνωστικά αντικείμενα, όπως μεταβολή, νόμος κ.λ.π. -θεμελιώδεις έννοιες που διαχέονται στις διδακτικές ενότητες του κάθε μαθήματος, διασυνδέονται είτε οριζόντια (δηλαδή με τις διδακτικές ενότητες των υπόλοιπων μαθημάτων της ίδιας τάξης), είτε κάθετα (διασύνδεση από τάξη σε τάξη, στο αυτό μάθημα).

Το concept της διαθεματικότητας εντοπίζεται σε μικρότερη κλίμακα με τον διαχωρισμό των αιθουσών και των τάξεων με χωρίσματα .Η επιμέρους οργάνωση-διάταξη του εσωτερικού επιτρέπει το πέρασμα από την απλή σχέση δασκάλου- τάξης μαθητών(χωρικά μονάδα τάξης- σχολείου)σε μία οργάνωση πολλαπλών επιπέδων : ομάδα μαθητών ,τμήμα , τάξη , σχολικό κτίριο και σχολικό συγκρότημα .Η διαθεματικότητα που υπάρχει στα δύο σχολεία εντοπίζεται σε δύο βαθμούς :το γυμνάσιο αποτελεί ένα στάδιο μεταξύ του συμβατικού και του αμιγούς διαθεματικού(α΄ βαθμός) ,ενώ το λύκειο λειτουργεί σε πλήρη διαθεματικότητα(β΄ βαθμός).Στο πρώτο οι τάξεις χωρίζονται με τις υψομετρικές και κουρτίνες , ενώ στο δεύτερο με πανέλα- κυκλικά και ευθύγραμμα (διαγράμματα 6,7,8).

Με τον όρο «διαθεματική διδασκαλία» ή αλλιώς «διεπιστημονική διδασκαλία» εννοούμε εκείνη τη μορφή διδασκαλίας κατά την οποία, αφενός το περιεχόμενο της διδασκαλίας ενιαιοποιείται και αφετέρου η διδασκαλία είναι ευρηματικής και εργαστηριακής μορφής. Κοντολογίς το περιεχόμενο της διδασκαλίας δεν αφορά χωριστά μαθήματα που γίνονται σε τακτή ώρα το καθένα, αλλά διαδικασίες μάθησης που προσεγγίζουν το περιεχόμενο της διδασκαλίας ως κάτι το ενιαίο και αδιαίρετο.
Η διαθεματική διδασκαλία έχει τις ρίζες της στην κλασική Ελλάδα. Ο Πλάτωνας αναφέρει σχετικά στην «Πολιτεία» : «Τα χύδην μαθήματα συναπτέον εις σύνοψιν αλλήλων των μαθημάτων και της του όντος φύσεως». Δηλαδή τα σκόρπια μαθήματα θα πρέπει να διαταχθούν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να αποτελούν ενιαίο σύνολο και ως προς τη σχέση που έχουν μεταξύ τους και ως προς τη βαθύτερη ουσία των .

Η ιδέα της ενότητας εγκαταλείφτηκε μετά την εποχή του Διαφωτισμού (18ος αιώνας), όταν κατακερματίστηκε η γνώση και αποσπάστηκε από το βασικό της κορμό, τη Φιλοσοφία , όταν ξεχώρισαν οι επί μέρους επιστήμες και εφευρέθηκαν καινούργιες. Όμως, η κατανόηση της ενότητας που υπάρχει πίσω από όλες τις επιφανειακές αντιθέσεις και η υπέρβασή τους μέσα σε μια καινούρια σύνθεση είναι ενεργητική και αναγκαία για τον άνθρωπο που ζει σε μια διαρκή διάσπαση και αντίφαση.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, το πρόβλημα της ενοποίησης του προγράμματος έτσι ώστε να γίνει δεκτικό σε διδασκαλία διαθεματικής μορφής, απασχόλησε τους εκπροσώπους του κινήματος της προοδευτικής εκπαίδευσης. Στην Αμερική ο Ντιούη2, κύριος εκπρόσωπος της τάσης αυτής, έγραφε: «Δεν έχουμε μια σειρά από χωριστούς κόσμους, ένας από τους οποίους είναι μαθηματικός, άλλος φυσικός, άλλος ιστορικός κλπ. Ζούμε σε ένα κόσμο όπου όλες οι πλευρές συνδέονται. Όλες οι σπουδές προέρχονται από σχέσεις του ενός μεγάλου κοινού κόσμου και καθώς το παιδί ζει σε μεταβαλλόμενη αλλά συγκεκριμένη και ενεργητική σχέση με αυτόν τον κοινό κόσμο οι σπουδές του είναι φυσικά ενιαίες . Συνδέστε το σχολείο με τη ζωή και όλες οι σπουδές θα συνδεθούν αναγκαστικά» . Ο Ντιούη εύστοχα αποκλήθηκε ως ο πατέρας της ενεργητικής μάθησης και της διαθεματικής προσέγγισης της σχολικής γνώσης. Στο έργο του «Πείρα και αγωγή» το 1938 προτείνει τη διδασκαλία μέσα από τη «μέθοδο των προβλημάτων» και τη μέθοδο.

Στη δεκαετία του '70, ο M. Young με αφετηρία την άποψη ότι τα αναλυτικά προγράμματα συγκροτούνται από αυτόνομα και στεγανοποιημένα γνωστικά αντικείμενα, φαινόμενο που απεκλήθη «η τυραννία των αντικειμένων», τα οποία δεν δίνουν τη δυνατότητα διεπιστημονικής εξέτασης θεμάτων όπως η ανεργία, ο ρατσισμός, ο κοινωνικός αποκλεισμός, το οικολογικό πρόβλημα κτλ, διατυπώνει την πρόταση της σταδιακής αντικατάστασης των «γνωστικών αντικειμένων» με «θεματικές ενότητες».